Kopenhag 30 Ekim 2026 GazeteDK.online
Danimarka’nın Ukrayna’ya askerî destek amacıyla ayırdığı 71 milyon kron, teslim edilmeyen topçu mühimmatı nedeniyle tartışma konusu oldu. Danimarka’nın Estonya üzerinden gerçekleştirdiği 317 milyon kronluk yardım kapsamında kullanılan paranın bir bölümü, İtalya’da kayıtlı Datasel adlı şirkete aktarıldı. Ancak şirketin Ukrayna’ya tek bir top mermisi bile teslim etmediği ortaya çıktı. Olay, Danimarka’da kamu kaynaklarının denetimi ve askerî tedarik süreçlerinin güvenilirliği konusunda ciddi soruları gündeme getirdi.
317 milyon kronluk yardımın 71 milyonu nerede?
Danimarka, Nisan 2025’te Ukrayna’nın mühimmat ihtiyacını karşılamak amacıyla Estonya üzerinden 317 milyon kronluk bir yardım paketi açıkladı. Dönemin Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen, Estonya’nın Ukrayna için gerekli topçu mühimmatını temin edebileceğini belirtmişti.
Ancak Danwatch’ın 29 Ekim’de yayımladığı araştırmaya göre, bu yardımın 71 milyon kronluk bölümü İtalya’da kayıtlı Datasel adlı şirkete ön ödeme olarak aktarıldı. Şirketin taahhüt ettiği mühimmat teslimatını gerçekleştirmediği ve Ukrayna’ya bu parayla satın alınan hiçbir top mermisinin ulaşmadığı bildirildi.
Estonya makamları da teslimatın gerçekleşmediğini doğruladı. Estonya, söz konusu parayı geri alabilmek amacıyla şirket hakkında hukuki süreç başlattı.
Mühimmat üreticisi olarak tanıtılan şirketin geçmişi yazılım sektörüne dayanıyor
Danwatch’ın araştırmasında en dikkat çekici ayrıntılardan biri, Datasel şirketinin geçmişi oldu.
Şirket, 2024 yılına kadar İtalya’da yazılım ve mühendislik alanında faaliyet gösteriyordu. Daha sonra Hindistan merkezli Neco Defence tarafından satın alındı ve savunma sanayisi alanında faaliyet gösteren bir şirket olarak tanıtılmaya başlandı.
Ancak İtalya’daki şirket kayıtlarına göre Datasel’in yazılım geliştirme alanındaki kaydı devam ediyordu. Danwatch, şirketin İtalya’da silah üretme veya satma ruhsatı bulunmadığını bildirdi.
Şirketin internet sitesinde kullanılan bazı askerî araç görsellerinin yapay zekâyla oluşturulduğu, bazı görsellerin ise bilgisayar oyunlarından alındığı da araştırmada ortaya konuldu.
Datasel’in Hintli sahipleri, Estonya’nın geri ödeme talebini kabul etmiyor. Şirket tarafı, sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirdiğini savunurken Estonya makamları teslimatların gerçekleşmediğini belirtiyor.
Estonya’da savunma bakanı değişti
Skandal yalnızca Danimarka’da değil, Estonya’da da siyasi sonuçlara yol açtı.
Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur, 3 Eylül 2026’da görevinden ayrıldı. Ülkede savunma tedarik süreçleri ve şirketlerin denetlenmesi konusunda soru işaretleri gündeme geldi.
Estonya makamları, Datasel’e aktarılan paranın geri alınması için hukuki girişimlerini sürdürüyor. Ancak şirketin sahiplerinin geri ödeme yapmayı reddetmesi, paranın tahsil edilmesini belirsiz hale getiriyor.
Danimarka’da kapsamlı denetim talebi
Olayın Danimarka’da gündeme gelmesinin ardından iki devlet denetçisi, Rigsrevisionen’in konuyu kapsamlı biçimde incelemesini istedi.
Anders Vistisen ve Steffen Larsen, 71 milyon kronun nasıl olup da gerekli üretim ve teslimat kapasitesi bulunmayan bir şirkete aktarıldığının araştırılması gerektiğini belirtti.
Ayrıca eski Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen ile mevcut Savunma Bakanı Jeppe Bruus’un parlamentoda açıklama yapması talep ediliyor.
Anders Vistisen, Savunma Bakanı Jeppe Bruus ve Maliye Bakanı Peter Hummelgaard’ın parlamentoda soruşturma kapsamında açıklama yapmasını istedi.
Güney Danimarka Üniversitesi’nden hukuk profesörü Frederik Waage de 71 milyon kronun büyüklüğü nedeniyle konunun Rigsrevisionen tarafından incelenmesi gerektiğini savundu.
Danimarka hükümeti soruları Estonya’ya yönlendiriyor
Danimarka Savunma Bakanlığı, yaptığı yazılı açıklamada 2025 yılında Estonya üzerinden topçu mühimmatı satın alınması ve Ukrayna’ya bağışlanması amacıyla mali katkı sağlandığını doğruladı.
Bakanlık, Danimarka’nın mali katkı sürecinin diğer mali yardımlarda izlenen yöntemle aynı şekilde yürütüldüğünü belirtti. Ancak Datasel şirketine yapılan ödeme konusunda ayrıntılı açıklama yapmadı.
Eski Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen ve mevcut Savunma Bakanı Jeppe Bruus da Danwatch’ın sorularını doğrudan yanıtlamadı.
Danimarka’nın Estonya üzerinden gönderdiği toplam 317 milyon kronluk yardımın geri kalan 246 milyon kronunun nasıl kullanıldığı konusunda da kamuoyuna ayrıntılı bilgi verilmedi.
Estonya Savunma Yatırımları Merkezi (RKIK), kullanılmayan bağışçı ülke fonlarının hâlâ kurumun hesaplarında bulunduğunu bildirdi. Datasel sözleşmeleri kapsamında kaybedilen ön ödemelerin ise geri alınması için çalışıldığını açıkladı.
Vergi mükelleflerinin parası için hesap verme sorumluluğu
Olay, Danimarka’nın Ukrayna’ya verdiği askerî desteğin ötesinde, kamu kaynaklarının uluslararası savunma tedariklerinde nasıl denetlendiği sorusunu gündeme getirdi.
Özellikle savaş koşullarında hızla gerçekleştirilen silah ve mühimmat alımlarında, tedarikçi şirketlerin geçmişinin, üretim kapasitesinin ve yasal izinlerinin yeterince incelenip incelenmediği tartışılıyor.
Rigsrevisionen’in olası incelemesi ve parlamentoda yapılması istenen görüşmelerin, hem 71 milyon kronluk ödemenin sorumlularını hem de Danimarka’nın denetim mekanizmasındaki olası eksiklikleri ortaya çıkarması bekleniyor.
Kaynak: Danwatch, Ritzau, ERR News (Estonya kamu yayıncısı).
