Kopenhag 21 Kasım 2026 – Rødovre Kütüphanesi
Tülay Çetinkaya Saraçoğlu


Danimarka’da yaşayan gazeteci, yazar ve akademisyen Erdal Çolak, 2026 yılında Forlaget Mellemgaard tarafından yayımlanan Aleyna – de tabte år (Kaybolan Yıllar – Aleyna) adlı romanının tanıtımı kapsamında Rødovre Kütüphanesi’nde okurlarıyla bir araya geldi. Edebiyatseverlerin katıldığı buluşmada Çolak, romanın ortaya çıkış sürecini, karakterlerini ve eserin temelindeki felsefi düşünceleri anlattı.
Bir kadının yaşam öyküsü üzerinden şekillenen roman; göçmenlik, iki kültür arasında aidiyet arayışı, kadınların toplumsal konumu, yalnızlık ve insanın kendi varoluşuyla hesaplaşması gibi konuları ele alıyor.
1975 yılında Konya’nın Cihanbeyli ilçesine bağlı Kuşça kasabasında dünyaya gelen Erdal Çolak, üniversite eğitimine Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde başladı. Eğitimini Danimarka Kraliyet Kütüphanecilik Okulu’nda tamamlayan Çolak, Kütüphane ve Bilgi Bilimi alanında akademik çalışmalar yürüttü. Gazetecilik ve yazarlığın yanı sıra şiir, roman ve felsefi deneme alanlarında eserler veren yazar, Türkçe, Kürtçe, Danca ve İngilizce dillerinde çalışmalarını sürdürüyor.
“Aleyna ben değilim ama sorduğu her soru benim”
Çolak, romanın kendi yaşam öyküsünün doğrudan anlatımı olmadığını, yaşanmamış ihtimaller üzerinden geliştirdiği bir düşünce yolculuğu olduğunu belirtiyor.
Yazar, romanın çıkış noktasını şu sözlerle açıklıyor:
“Bu roman hayatım değil, hayatıma verdiğim cevaptır. Aleyna benim başıma gelenleri yaşamadı. Benim sokaklarımdan geçmedi, benim kaybettiğim yıllarda kaybolmadı. Ama benim yerimde olsaydı ne yapardı, nasıl susardı, nasıl severdi, nasıl vazgeçerdi sorusuna verdiğim cevaptır o. Aleyna ben değilim. Ama Aleyna’nın sorduğu her soru benim.”
Çolak’a göre roman, yaşanmamış bir hayatın provası. Okurun kendi yaşamından izler bulabileceği eser, kişisel deneyimlerin ötesine geçerek ortak insanlık hâllerine dokunmayı amaçlıyor.
İki kültür arasında yaşayan bir kadının hikâyesi
Romanın başkahramanı Aleyna, bir yandan geleneksel toplumsal değerlerin ve aile baskısının şekillendirdiği bir dünyada, diğer yandan Danimarka’daki yaşamında kendi kimliğini ve özgürlüğünü arıyor.
Köy yaşamının gelenekleri, kadın üzerindeki toplumsal beklentiler, evlilik ve çocuk sahibi olma baskısı romanın temel çatışmalarını oluşturuyor. Danimarka’da ise yabancı bir dil, duygusal açıdan uzak bir evlilik ve aidiyet arayışı Aleyna’nın iç dünyasını şekillendiriyor.
Romanda kadınların çocuk sahibi olma konusunda karşılaştıkları toplumsal baskılar özellikle dikkat çekiyor. Aleyna’nın “Ben Meryem miyim ki Allah’ın lütfuyla hamile kalayım?” sözleri, yalnızca bir karakterin isyanı değil, kadınların yüzyıllardır maruz kaldığı suçlama ve beklentilere yönelik bir sorgulama olarak karşımıza çıkıyor.
Çolak, kadınların eşitlik, adalet ve onurlu bir yaşam mücadelesinin evrensel olduğunu vurguluyor. Aleyna’nın yaşadığı temel eksikliğin yalnızca annelik ya da aile içinde kabul görme meselesi olmadığını; eşitlik, sevgi ve değerli hissetme ihtiyacını da kapsadığını ifade ediyor.
Neden Kaybolan Yıllar?
Romanın adı, yazarın üzerinde durduğu önemli felsefi sorulardan biri.
Çolak, kaybolan yılları üç temel düşünce üzerinden açıklıyor. İlki, insanın kendi hayatı yerine başkalarının kendisi için belirlediği hayatı yaşaması. Ailenin, geleneklerin ve toplumun beklentileri arasında kendi kararlarını veremeyen insan, zaman geçmesine rağmen kendi yaşamını gerçekten yaşayamıyor.
İkinci anlam ise geçen yıllarla kaybolan yıllar arasındaki fark. Yazara göre geçen yıllar geride kalırken kaybolan yıllar insanın içinde yaşamaya devam ediyor. Aleyna’nın Danimarka’da geçirdiği 20 yıl, takvimde ilerlemesine rağmen ruhunda aynı acının ve sorgulamanın devam ettiği bir döneme dönüşüyor.
Üçüncü düşünce ise kaybolmadan kendini bulmanın mümkün olmadığı fikri. Çolak, Mevlânâ’nın “Kaybolmadan bulunamazsın” düşüncesinden hareketle Aleyna’nın kendini keşfetme yolculuğunu anlatıyor.
Romanın simgesi: Rüzgâr
Kaybolan Yıllar – Aleyna romanında rüzgâr, yalnızca doğaya ait bir unsur değil, insanın iç dünyasını ve yaşam yolculuğunu temsil eden güçlü bir metafor.
Çolak, rüzgârı bazen insanı savuran, bazen de yeni başlangıçlara taşıyan bir güç olarak ele alıyor. Aleyna’nın yaşamındaki değişimler, kayıplar ve arayışlar da bu metafor üzerinden anlam kazanıyor.
Yazarın ifadesiyle:
“Rüzgârın ritmi kalp atışlarına uyar; ne zaman durulsa, içinde bir boşluk oluşur.”
Rüzgâr, romanda hem kayboluşu hem de yeniden keşfi simgeliyor. Aleyna’nın başka bir ülkede kök salma çabası, göçmenliğin insanı savururken aynı zamanda dönüştüren yönünü ortaya koyuyor.
Letra: Aleyna’nın başka bir ihtimali
Romanın dikkat çeken karakterlerinden biri de Letra. Gazeteci, sigara içen, yorgun ama özgür görünen Letra, aslında kendi acılarını ve kayıplarını taşıyan bir kadın.
Aleyna ile Letra arasındaki karşılaşma, iki kadının farklı yaşam deneyimlerini bir araya getiriyor. Bir kahve sohbeti sırasında Letra’nın “Benimki sert ve koyu olacak, Americano – hayat kadar acı” sözleri, romanın insanın iç dünyasına yönelik anlatımını yansıtan sahnelerden biri.
Çolak, Letra’yı Aleyna’nın başka türlü bir yaşamı seçmiş olsaydı dönüşebileceği kişi olarak konumlandırıyor. Baltık Denizi üzerinde özgürce uçan bir martı ve kanadı kırılarak yere düşen bir kuş imgesi ise özgürlük ile kırılganlık arasındaki ince çizgiyi temsil ediyor.
Dört dil, dört farklı dünya
Anadili Kürtçe olan Erdal Çolak, farklı dillerde yazmanın kendisi için taşıdığı anlamı da anlatıyor.
“Anadil insanın derisinin rengidir, diğer diller sadece elbisedir. Elbiseler değişir, sizi korur, başka ortamlara sokar. Danca bana eşitliği, İngilizce dünyaya açılmayı, Kürtçe ağıtımı öğretti. Ama derinizden vazgeçemezsiniz.”
Çolak, düşüncelerini ve duygularını Türkçe yazdığını, diğer diller aracılığıyla daha geniş okuyucu kitlelerine ulaştığını ifade ediyor. Ona göre insan başka diller öğrenebilir, farklı kültürlerin içinde yaşayabilir; ancak anadili insanın varoluşunun ayrılmaz bir parçası olmaya devam eder.
Yalnızlık ve insanın kendini arayışı
Romanın temel izleklerinden biri de yalnızlık. Çolak, yalnızlığı yalnızca fiziksel olarak tek başına kalmak şeklinde değil, insanın kalabalıklar içinde bile yaşayabildiği bir varoluş biçimi olarak değerlendiriyor.
Günümüz insanının teknolojik araçlarla sürekli iletişim hâlinde olmasına rağmen duygusal anlamda giderek yalnızlaştığına dikkat çekiyor.
“Yalnızlık kalabalıkların içinde bile vardı. Suskunluk ise yalnızlığın diliydi.”
Romanın felsefi arka planında Sokrates’in kendini bilme düşüncesi de önemli bir yer tutuyor. Çolak, insanın hayatı sorgulamasının ve kendi varoluşunu anlamasının önemini vurguluyor. Ona göre hayatın anlamı, herkes için önceden belirlenmiş bir cevap değil; her insanın kendi yolculuğunda keşfetmesi gereken bir gerçek.
Kaybolan yılların içinden kendini bulmak
Erdal Çolak’ın Kaybolan Yıllar – Aleyna romanı, bir kadının hikâyesinden hareketle göçmenlik, aidiyet, kadın hakları, toplumsal baskılar, aşk, yalnızlık ve insanın kendini tanıma mücadelesini bir araya getiriyor.
Roman, geçmişin insan üzerindeki etkisini, pişmanlıkları ve yaşanmamış ihtimalleri sorgularken okuru da kendi hayatına dönüp bakmaya davet ediyor.
Yazarın anlatısında kaybolmak her zaman bir son anlamına gelmiyor. Bazen insanın kendisini bulabilmesi için önce alıştığı dünyadan uzaklaşması ve kendi sorularıyla yüzleşmesi gerekiyor.
Çolak’ın romanında öne çıkan düşünce ise umut, yeniden doğuş ve en zor koşullarda bile hayata tutunabilme gücü.
Rødovre Kütüphanesi’nde gerçekleşen buluşma, Erdal Çolak’ın edebiyat dünyasını, romanının felsefi temelini ve farklı kültürler arasında şekillenen insan hikâyelerini okurlarla paylaşmasına imkân sağladı.
