Oslo,18 ekim 2025
2025 yılı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) sadece bir seçim yılı değil; aynı zamanda adanın geleceğini belirleyecek stratejik yönelimlerin tartışıldığı bir dönüm noktasıdır. Cumhurbaşkanlığı seçimleri, iki temel vizyon etrafında şekillenmiştir: iki devletli çözüm ve federatif yeniden birleşme.
Kıbrıs adası, yirminci yüzyılın ortalarından bu yana Doğu Akdeniz’in en uzun soluklu siyasi sorunlarından birine sahne olmaktadır. 1974’teki Türk müdahalesi sonrası adanın fiilen ikiye ayrılmasıyla başlayan süreç, 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilanıyla uluslararası sistemde hala 1983 den beri tanınmamış bir devlet yapısındadır. KKTC’nin bağımsızlık statüsü yalnızca Türkiye tarafından tanınmakta, bu yüzden de KKTC üzerindeki diplomatik izolasyon hala varlığını sürdürmektedir (Foreign Policy, 2025).
Bu bağlamda 2025 seçimleri, yalnızca yönetimsel bir tercih değil; adanın geleceğini belirleyecek stratejik bir kavşak olarak değerlendirilmelidir.
2025’te yapılacak olan seçimler, iki ana siyasi hattın rekabetine sahne olmaktadır. Mevcut Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, “iki devletli çözüm” tezini merkeze alarak Türkiye ile tam entegrasyon stratejisini savunurken, muhalefet lideri Tufan Erhürman ve Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) “iki toplumlu, iki kesimli federal çözüm” hedefini ön plana çıkarmaktadır (EUobserver, 2025). Bu iki yaklaşım, sadece siyasi bir tercihi değil, aynı zamanda Kıbrıs Türk toplumunun gelecekteki kimlik yöneliminin de göstergesi olarak okunmaktadır.
Seçim atmosferi, 2023 sonrasında Doğu Akdeniz’de yaşanan enerji ve güvenlik gelişmeleriyle daha da karmaşık hale gelmiştir. İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın enerji koridoru planları; Türkiye’nin deniz yetki alanı politikaları; ABD ve İngiltere’nin askeri üs faaliyetleri, seçimlerin sadece yerel bir yarış olmadığını açıkça göstermektedir (Reuters, 2025). Dolayısıyla, seçim süreci hem iç politik söylemler hem de uluslararası stratejik dengeler açısından çok katmanlı bir analiz gerektirmektedir.
KKTC’de Siyasal Arka Plan ve Seçim Dinamikleri
KKTC’nin siyasal yapısı, Türkiye ile tarihsel bağlar ve dış müdahalelerden yoğun biçimde etkilenmektedir. 1983’teki bağımsızlık ilanı sonrasında ülke, demokratik seçim süreçleriyle yönetilmekledir.(KıbrısRaporu, 2025).
Ersin Tatar’ın liderliğindeki Ulusal Birlik Partisi (UBP), 2020’den bu yana iktidardadır ve “iki devletli çözüm” yaklaşımını Türkiye’nin resmi dış politikasıyla uyumlu şekilde sürdürmektedir. Ankara’nın siyasi desteği ve ekonomik yardımları, Tatar’ın pozisyonunu güçlendirmekte, ancak bu durum muhalefet tarafından “siyasal bağımlılık” olarak eleştirilmektedir (Cyprus Mail, 2025). Muhalefet ise, özellikle CTP öncülüğünde, Avrupa Birliği (AB) ile entegrasyonu ve federal müzakere sürecinin yeniden başlatılmasını savunmaktadır.
Seçim dinamikleri açısından 2025 yılı, toplumsal kutuplaşmanın derinleştiği bir dönemdir. CMIRS ve GENAR gibi araştırma kuruluşlarının anketleri, seçmenlerin yaklaşık %40’ının kararsız olduğunu göstermektedir (CMIRS, 2025). Bu oran, seçimin sonucunu belirleyecek kritik bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, geçmişi yaşamayan genç seçmenlerin federatif çözüm yanlısı eğilim göstermesi; tarihi yaşayarak bilen kırsal ve yaşlı seçmenlerin ise iki devletli yapıya yönelmesi dikkat çekmektedir.
Medya alanında da kutuplaşma belirgindir. Türkiye merkezli medya kuruluşlarının ve KKTC de iki devletli çözüm yanlısı bazı medyanın etkisiyle iki devletli söylem öne çıkarken, diğer bazı yerel medya organları daha federatif bir tutum sergilemektedir. Bu asimetrik medya ortamı, seçimdeki süreçlerin kıyasıya geçtiğini göstermektedir (EUobserver, 2025).
Federasyon ve İki Devletli Çözüm Yaklaşımları
Kıbrıs sorunu, 1960’lardan bu yana “federasyon” ve “iki toplumlu yönetim” ilkeleri üzerinden tartışılagelmiştir. 2004 Annan Planı süreci, bu tartışmayı derinleştirmiş; Kıbrıs Rum tarafının planı reddetmesi, Kıbrıs Türk tarafının ise kabul etmesine rağmen birleşmenin gerçekleşmemesi, adanın geleceğininde yönünü çizmiştir (Annan Plan Raporu, 2004). Bu kırılma, Kıbrıs Türk kamuoyunda Batı yanlısı “federasyon umudunun zayıflaması”na neden olmuştur.
Ersin Tatar ve destekçileri, bu tarihsel deneyimi temel alarak, federasyon fikrinin “Rum tarafının egemenlik isteğine teslim olmak” anlamına geldiğini savunmaktadır. Tatar’a göre, iki ayrı devlet modeli, hem adada barışın hem de karşılıklı saygının tek sürdürülebilir çözümüdür (Cyprus Mail, 2025). Bu yaklaşım, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki “Mavi Vatan” doktriniyle de paralellik göstermektedir.
Buna karşılık, CTP lideri Tufan Erhürman ve federasyon yanlısı kesimler, iki toplumlu federasyonun hem uluslararası “meşruiyet” hem de ekonomik kalkınma açısından en rasyonel seçenek olduğunu ileri sürmektedir. Erhürman, federal bir çözümle KKTC’nin Avrupa Birliği içinde yer almasının, uzun vadede ekonomik izolasyonu sonlandırabileceğini savunmaktadır (EUobserver, 2025).
Bu iki yaklaşım arasındaki fark, yalnızca diplomatik bir tercih değil; kimlik, aidiyet ve egemenlik kavramlarının yeniden tanımlanması anlamına gelmektedir. İki devletli çözüm, bağımsızlık, Türk kimliği ve güvenlik temalarıyla öne çıkarken; federatif çözüm, Batı ile entegrasyon ve uluslararası tanınma üzerinden “meşruiyet” kazanmaya çalışmaktadır.
Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi’nin Rolleri
Türkiye’nin Kıbrıs politikasında temel öncelik, 1974’ten itibaren garantörlük hakkının korunması ve Kıbrıs Türk toplumunun güvenliği olmuştur. Ancak 2000’li yıllardan sonra Ankara’nın politikası , yeni jeopolitik gelişmelere göre yalnızca güvenlik merkezli olmaktan çıkmış, jeopolitik ve enerji güvenliği boyutuyla genişlemiştir. Türkiye, Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon rezervlerinin paylaşımı ve deniz yetki alanları konularında KKTC’yi meşru bir taraf olarak konumlandırmak istemektedir (Foreign Policy, 2025). Bu bağlamda, iki devletli çözüm modeli, Türkiye açısından yalnızca bir siyasi öneri değil, aynı zamanda enerji diplomasisinde el yükseltme aracıdır.
Türkiye’nin KKTC üzerindeki etkisi, ekonomik yardımlar, vatandaşlık politikaları ve medya kanalları aracılığıyla da sürmektedir. 2024–2025 döneminde Türkiye’den KKTC’ye yapılan doğrudan mali yardım 4,5 milyar TL’ye ulaşmış, bu da KKTC bütçesinin yaklaşık %25’ine denk gelmiştir (KıbrısRaporu, 2025). Bu yüksek ekonomik bağımlılık, muhalefet tarafından “egemenlik aşınması” olarak değerlendirilmekte; hükümet ise “milli ve kardeşlik dayanışması” şeklinde meşrulaştırmaktadır.
Yunanistan açısından ise Kıbrıs, tarihsel olarak “Helenizmin tamamlanmamış parçası” olarak görülmüştür. 1974 sonrası dönemde Yunanistan, doğrudan askeri müdahaleden ziyade diplomatik ve AB mekanizmaları üzerinden etkinlik kurmayı tercih etmiştir. Atina, federatif çözümü savunurken, iki devletli yaklaşımı “uluslararası hukuka” aykırı bulmaktadır (EUobserver, 2025). Ancak Yunanistan’ın iç politikasında da Kıbrıs meselesi, Türkiye Cumhuriyeti – milliyetçi ve ABD-AB yanlısı kesimler arasında ideolojik bir fay hattı yaratmıştır.
Kıbrıs Rum Kesimi (Güney Kıbrıs Cumhuriyeti) ise uluslararası tanınmışlığın sağladığı avantajla, AB ve ABD ile stratejik işbirliğini güçlendirmiştir. 2023–2025 döneminde Rum yönetimi, enerji arama lisanslarını Total, ENI ve ExxonMobil gibi çok uluslu şirketlere vererek Doğu Akdeniz enerji diplomasisinde kilit aktör haline gelmiştir (Reuters, 2025). Bu süreç, KKTC ve Türkiye açısından “dışlanma” olarak algılanmış ve iki taraflı çözüm zeminini daha da belirgin hale getirmiştir .
ABD, İngiltere ve İsrail’in Stratejik Çıkarları
ABD’nin Kıbrıs’taki çıkarları, esas olarak NATO dengesi ve Doğu Akdeniz enerji güvenliği, TC’nin gücünün bölgede zayıflatması üzerine kuruludur. 2025 başında imzalanan “ABD–Kıbrıs Güvenlik Mutabakatı” ile Washington, Rum tarafıyla askeri eğitim, istihbarat ve savunma modernizasyonu işbirliğini artırmıştır (Reuters, 2025). ABD bu adımla, hem Rusya’nın ve Türkiye’nin bölgedeki etkinliğini sınırlamak hem de İsrail–Yunanistan–Kıbrıs üçgenini desteklemek istemektedir. Bununla birlikte Washington, iki devletli çözüm fikrine açık destek vermemekte, “BM parametrelerine dayalı federatif çözüm” ilkesini savunmayı sürdürmektedir.
Birleşik Krallık, adadaki Ağrotur ve Dikelya üsleri sayesinde, Kıbrıs üzerinde kalıcı bir stratejik varlığa sahiptir. Bu üsler, NATO ve Avrupa güvenlik ağının lojistik merkezleri olarak kullanılmaktadır (UK Government, 2025). İngiltere’nin resmi tutumu tarafsız görünmekle birlikte, Londra’nın önceliği “istikrarın korunması”dır. Bu nedenle, İngiltere seçim sonuçları konusunda açık taraf tutmama gibi görünmesine rağmen federasyon fikrini desteklemektedir; ancak istikrarsızlık olasılığı durumunda “arabulucu” rol üstlenmeye hazır olduğunu belirtmektedir .
İsrail’in Kıbrıs üzerindeki etkisi özellikle enerji, savunma ve istihbarat alanlarında belirgindir. Larnaka ve Baf limanlarında İsrail deniz kuvvetlerinin eğitim faaliyetleri, Tel Aviv–Lefkoşa hattında imzalanan enerji paylaşım anlaşmaları ve ortak tatbikatlar, Rum tarafını Doğu Akdeniz enerji koridorunun merkezine taşımıştır (Knews, 2025). İsrail açısından KKTC, Türkiye’nin askeri ve enerji etkinliğini dengeleyebilecek bir unsurdur. Bu nedenle Tel Aviv, Rum kesmiyle işbirliği yaparak federal çözüm fikrini desteklemektedir.
Bu üç ülkenin (ABD, İngiltere, İsrail) ortak paydası, Kıbrıs’ta ve bölgede Türkiye etkisini sınırlayan bir düzenin varlığını tercih etmeleridir. Bu durum, KKTC seçimlerinde dolaylı bir uluslararası baskı ortamı yaratmakta, federatif çizgideki adaylara Batıda aktif destek sağlamaktadır (Foreign Policy, 2025).
Güncel Seçim Atmosferi ve Verilerle Analiz
2025 seçim atmosferi, belirsizlik ve dış müdahale tartışmalarıyla şekillenmiştir. CMIRS’in Ekim 2025 tarihli araştırmasına göre, seçmenlerin %48’i “Türkiye’nin seçimlere dolaylı etkisi olduğunu” öne çıkarmıştır . Diğer yandan, GENAR anketi Tatar’ın %42, Erhürman’ın %38 oranında oy desteğine sahip olduğunu göstermektedir; bu da seçimin ikinci tura kalma olasılığını güçlendirmektedir (KıbrısRaporu, 2025).
Seçim kampanyalarında iki ana tema öne çıkmıştır: “egemenlik, ve ekonomik istikrar”. Tatar kanadı, “Türkiye ile tam uyum, milli kimlik, güçlü devlet” söylemiyle güvenlik ve refah vaat ederken, Erhürman ve CTP “AB fonları, yatırım ve serbest dolaşım” vaatleriyle ekonomik entegrasyonu öne çıkarmaktadır. Bu çerçevede, seçim rekabeti sadece ideolojik değil, aynı zamanda ekonomik vizyon rekabetidir (EUobserver, 2025).
Medya analizleri, seçim sürecinde kutuplaşmış bilgi alanı oluştuğunu göstermektedir. Türkiye merkezli ve KKTC li milli medya organları iki devlet tezini desteklerken, bazı yerel gazeteler federasyon ihtimalini tartışmaya açmaktadır. Sosyal medya platformlarında ise özellikle genç seçmenler arasında “federal umut” temalı içeriklerin paylaşılmasının yaygınlaşması dikkat çekicidir (CMIRS, 2025).
Uluslararası gözlemciler, seçim atmosferinin demokratik rekabet ilkelerine uygun olduğunu ve eşit propaganda imkânlarının olduğunu belirtmektedir. Ama yinede Avrupa Konseyi Seçim Gözlem Misyonu, “medya kaynaklarının dağılımı ve finansal şeffaflık konularında” KKTC’ye çağırı yapmıştır.
Olası Seçim Sonuçları ve Politik Senaryolar
Senaryo 1: İki Devletli Yaklaşımın Zaferi
Ersin Tatar’ın yeniden seçilmesi, iki devletli çözüm tezinin kalıcılaşması anlamına gelecektir. Bu durumda, Türkiye–KKTC entegrasyonu daha da derinleşecek; Ankara’nın askeri ve ekonomik, jeopolitik etkisi artacaktır. Ancak bu gelişme, AB ve Rum Kesimi ile ilişkileri daha da gerilimli hale getirecek, uluslararası tanınma olasılığını neredeyse ortadan kaldıracaktır (Foreign Policy, 2025). Ayrıca, federatif çözüm destekçileri iç siyasette marjinalleşme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.
Senaryo 2: Federasyon Yanlısı Adayın Zaferi
Erhürman veya benzer çizgideki bir adayın kazanması, tükenmiş müzakere sürecinin yeniden canlanmasını sağlayabilir. AB ve BM’nin desteğiyle iki toplumlu görüşmelerin yeniden başlayabilir.(EUobserver, 2025). Uzun vadede bu senaryo, KKTC’nin Batı ile entegrasyonunu ve olası bağımlılığını kolaylaştırsa da kısa vadede ekonomik ve siyasi türbülans doğurabilir.
Senaryo 3: Çekişmeli / Belirsiz Sonuç
Seçimin ikinci tura kalması veya çok yakın bir sonuçla bitmesi halinde, siyasi koalisyon görüşmeleri ve dış aktör baskıları belirleyici olacaktır. Bu durumda demokratik meşruiyet tartışmaları artabilir; kamuoyu güveni zayıflayabilir. Bu tür bir sonuç, iç istikrarsızlığı derinleştirerek uluslararası yatırımları olumsuz etkileyebilir (KıbrısRaporu, 2025).
Senaryo 4: Seçim Sonrası Uzlaşma Süreci
Her iki tarafın da seçim sonrası kutuplaşmayı azaltacak bir “ulusal uzlaşı hükümeti” kurma olasılığı da tartışılmaktadır. Bu tür bir model, dış politikada dengeli bir duruş sağlayabilir; ancak tarafların tabanları açısından zordur. Uluslararası toplum böyle bir uzlaşmayı olumlu karşılayabilir, ancak iç siyasetin buna hazır olmadığı ise bu süreçte açıkça bellidir.
Sonuç ve Değerlendirme
2025 KKTC seçimleri, ada tarihinin en kritik dönüm noktalarından birini oluşturmaktadır. Seçim sadece bir yönetim değişikliğini değil, Kıbrıs Türk toplumunun gelecekteki yöneliminin bağımsızlık mı, Batıyla “entegrasyon” mu belirlenmesini ifade etmektedir. İki devletli çözüm vizyonu; güvenlik ve siyasi istikrar vaat ederken, federatif çözüm Batıya bağımlılık ve TC’den uzaklaşma sağlamaktadır.
Ancak her iki senaryonun da bedelleri vardır. Bu nedenle, sürdürülebilir çözümün yolu, TC-KKTC ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi -Yunanistan’ın birlikte karşılıklı güven inşası ve diplomatik mekanizmaların güçlendirilmesinden ve uluslararası antlaşma ile iki devletli çözümden geçmektedir. Zaten Rum kesmi Annan Planı çerçevesinde bile birleşmeye değil iki devletli çözüme destek veren bir tutum sergilemiştir.
Makro ölçekte değerlendirildiğinde, Kıbrıs sorununun yalnızca “iki toplumlu” bir sorun değil; Doğu Akdeniz enerji rekabetinin ve bölgesel güç dengelerinin de bir yansıması olduğu görülmektedir. ABD, İngiltere ve İsrail gibi aktörlerin çıkarları; Türkiye ve Yunanistan’ın tarihsel pozisyonlarıyla birleştiğinde, Kıbrıs seçimleri küresel bir satranç tahtasının parçasına dönüşmektedir.
Sonuç olarak, 2025 seçimleri hangi yönde sonuçlanırsa sonuçlansın, adada kalıcı barışın sağlanabilmesi için karşılıklı tanıma, güven artırıcı adımlar ve uluslararası toplumun dengeli bir arabuluculuk rolü üstlenmesi kaçınılmazdır. Uzun vadede, sadece siyasi çözümler değil; ekonomik karşılıklı bağımlılık ve kültürel diyalog da barış sürecinin temel bileşenleri olacaktır.
Kaynakça
Annan Plan Report. (2004). United Nations peace plan for Cyprus.
UK Government. (2025, July). Sovereign base areas and bilateral arrangements.
Reuters. (2025, January). Biden boosts security ties with Cyprus through security memorandum.
Cyprus Mail. (2025, September). Ersin Tatar’s campaign and two-state vision.
EUobserver. (2025, October). This weekend’s election in a European country no one notices.
Foreign Policy. (2025, October 8). Turkish Cypriots go to the polls. Will it matter?
KıbrısRaporu. (2025, October). CMIRS ve GENAR anket karşılaştırması.
Knews. (2025, October). Israel–Cyprus defence cooperation and energy developments.
CMIRS. (2025). Seçmen eğilimleri ve kamuoyu araştırması raporu.
