Kopenhag, 21 Ekim 2025
İran’da yarım asrı aşkın süredir yürürlükte olan başörtüsü zorunluluğu, resmen kaldırılmamış olsa da fiilen uygulanmaz hale geldi. Hükümetin kadın hareketleri karşısında geri adım attığı yorumları güçlenirken, ülke genelinde cezaların askıya alınması kadın direnişinin sessiz zaferi olarak değerlendiriliyor.
Bir Kıvılcım, Bin Kadının Sesi: Mahsa Amini’nin Ardından
2022’de 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin, “başörtüsü kuralına uymadığı” gerekçesiyle ahlak polisi tarafından gözaltında hayatını kaybetmesi, İran toplumunda kırılma noktası yarattı. Kadınlar, yıllardır sessizce sürdürdükleri bireysel direnişi kamusal bir başkaldırıya dönüştürdüler. Başörtüsünü çıkararak sokaklara çıkan kadınlar, artık sadece bir kıyafet değil, bir kimlik beyanı taşıyordu.
Rejimde Çatlak: Yasalar Duruyor, Cezalar Kalkıyor
İran Ceza Kanunu’nda zorunlu başörtüsü maddesi hâlâ yürürlükte. Ancak fiiliyatta, cezaların uygulanmadığı ve “Başörtüsü ve İffet Kültürünün Teşviki Kanunu”nun yürürlüğe alınmasının ertelendiği belirtiliyor.
Uluslararası kaynaklar, hükümetin baskıyı azaltmasının nedenini “toplumsal tansiyonu düşürme stratejisi” olarak yorumluyor. Başörtüsü takmayan kadınlara yönelik para cezaları, işten men ve tutuklama tehditleri artık birçok şehirde uygulanmıyor.
Kadınların Sessiz Gücü
Bu dönüşüm, devletin “taviz” olarak değil, kadın hareketlerinin kararlılığına karşı mecburi bir uyum olarak yorumlanıyor. Başörtüsünü çıkarmak, bugün İranlı kadınlar için kişisel bir tercih değil; otoriteye yöneltilmiş bir meydan okuma haline geldi.
Kadınların bu kararlı tutumu, devletin sertliğini törpüledi; rejim, kendi yarattığı baskı düzenini sürdüremez hale geldi.
Henüz Bir Zafer Değil Ama Bir Dönüm Noktası
Zorunlu başörtüsü yasası hâlâ resmî olarak yürürlükte. Ancak fiiliyatta, İran sokaklarında yeni bir gerçeklik yaşanıyor: Kadınlar, kendi görünürlükleriyle iktidarın sınırlarını yeniden çiziyor.
Bu tablo, İran’da kadın hareketlerinin artık geri döndürülemez bir toplumsal dönüşümün öncüsü haline geldiğini gösteriyor.
Kaynak:
AP News, Human Rights Watch, The Guardian, Le Monde, Iran Human Rights Documentation Center.
