Kopenhag, 14 Aralık 2025
Avrupa Birliği, Rusya’ya ait dondurulmuş mali varlıkları Ukrayna lehine kullanma planıyla hem kendi içinde hem de uluslararası hukuk çevrelerinde büyük tartışma yarattı.
Avrupa Birliği, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinin ardından Rus devletine ve özellikle Rusya Merkez Bankası’na ait varlıkları dondurmuştu. Bu varlıkların yaklaşık 210 milyar avroluk bölümü Avrupa finans sisteminde, özellikle de Belçika merkezli Euroclear adlı mali kurumda tutuluyor. AB, bu paraların mülkiyetine doğrudan el koymadı; sadece erişimini yasakladı.
Son dönemde Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in öncülüğünde, bu dondurulmuş fonların Ukrayna’ya destek amacıyla kullanılması yeniden gündeme geldi. Ancak mevcut plan, ana paranın Ukrayna’ya aktarılması değil; bu varlıkların faiz gelirlerinden elde edilen miktarın Ukrayna’nın savunmasına yönlendirilmesi. AB, bu kapsamda şimdiye kadar yaklaşık 1,5 milyar avroyu Ukrayna’ya aktardı.
Yeni öneriye göre, dondurulmuş fonların kendisi doğrudan verilmeden, gelecekte oluşturulacak bir “kredi teminatı” mekanizmasında kullanılabilir. Bu yaklaşım, uluslararası hukukta doğrudan mülkiyet devrini önlemeyi amaçlıyor. Ancak plan, Avrupa içinde ciddi görüş ayrılıklarına yol açtı. Belçika, söz konusu fonların ülkesi sınırlarında tutulduğu için yasal sorumluluk riskine dikkat çekerken, Almanya ve Avrupa Komisyonu daha cesur bir adım atılmasını savunuyor.
Rusya ise bu girişimi açıkça “uluslararası hukukun ihlali” olarak nitelendiriyor. Moskova yönetimi, AB’nin dondurulmuş varlıklara dolaylı şekilde erişmesini “egemen dokunulmazlık hakkının ihlali” olarak değerlendiriyor ve bazı Avrupa bankalarına karşı dava açtı. Uzmanlara göre, devlet varlıklarının savaş tazminatı veya kredi teminatı olarak kullanılması uluslararası hukukta son derece tartışmalı bir alan.
Henüz herhangi bir barış anlaşması imzalanmamışken, AB’nin bu adımı kimi çevrelerce “tarihi bir hata” olarak görülüyor. Eleştirmenlere göre, Rusya’ya ait dondurulmuş varlıkların bu şekilde kullanılması, Avrupa’nın hem hukuki hem de siyasi güvenilirliğini zedeleyebilir. Ancak AB içindeki bazı yetkililer, Rusya’nın saldırganlığına karşı ekonomik araçların kullanılmasının meşru ve gerekli olduğunu savunuyor.
Özetle, Avrupa Birliği henüz Rusya’ya ait dondurulmuş varlıkların ana parasına el koymadı; ancak bu paraların faiz gelirlerini Ukrayna’ya yönlendirmeye devam ediyor. Gelecekte bu varlıkların kredi teminatı olarak kullanılması ise hâlâ tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Kaynak: Reuters, The Guardian, AP News, AA, Euronews, The Brussels Times.
