Kopenhag 30 Mart 2026
İsrail parlamentosunda (“Knesset”) terör suçları için idam cezasının yeniden yürürlüğe konulmasına olanak tanıyan tartışmalı yasa tasarısı hızla ilerlerken, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere uluslararası toplumdan yoğun eleştiriler yükseliyor.
Tartışmalı yasa tasarısı
İsrail’de hükümet ve özellikle milliyetçi sağ kanat tarafından desteklenen tasarı, Filistinlilere uygulanmak üzere öngörülen idam cezasını tekrar kanunlaştırmayı amaçlıyor. Tasarıya göre, askeri ve sivil mahkemelerce “terör suçlarından” hüküm giyen kişiler ölüm cezasına çarptırılabilecek; itiraz ve af mekanizmaları önemli ölçüde sınırlandırılacak. Geçmişte sadece sınırlı ve istisnai durumlarda yürürlükte olan bu ceza 1962’den bu yana uygulanmamıştı. Bu gelişme, hem iç siyasi tartışmaları hem de uluslararası eleştirileri beraberinde getirdi.
Avrupa’dan “derin endişe”
Fransa, Almanya, İtalya ve Birleşik Krallık dışişleri bakanlıkları ortak bir açıklama yaparak tasarıya “derin endişe” ile yaklaştıklarını duyurdu. Bu ülkeler, tasarının “fiilen ayrımcı karakteri” ve demokratik ilkelere zarar verebilecek sonuçları konusunda uyarıda bulundu. Açıklamada, tasarının kabul edilmesinin İsrail’in uluslararası yükümlülükleri ve hukukun üstünlüğü ilkeleriyle çelişebileceği vurgulandı.
Avrupa Parlamentosu’ndan daha sert çağrı
Avrupa Parlamentosu milletvekilleri, tasarının insan hakları taahhütlerine aykırı olabileceğini kaydederek AB’nin daha güçlü bir tepki vermesi gerektiğini savundu. Bazı milletvekilleri, tasarının sadece insan haklarını ihlal etmekle kalmayıp aynı zamanda AB‑İsrail ilişkilerini de etkileyebileceğini belirterek olası yaptırımlar çağrısında bulundu.
Avrupa’nın insan hakları yaklaşımı
Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi kurumları uzun süredir idam cezasına karşı net bir duruş sergiliyor. Avrupa’nın pek çok ülkesinde idam cezası kaldırılmış durumda ve AB, bu cezaya her koşulda karşı çıkıyor. Ortak Avrupa politikası, idam cezasının insan onuruna aykırı olduğu ve hukuki açıdan ciddi sakıncalar doğurduğu üzerine kurulmuş durumda.
Uluslararası hukuk eleştirileri
İsrail’in idam cezasıyla ilgili girişimi, uluslararası hukuk uzmanları ve insan hakları savunucuları tarafından ayrımcı ve tehlikeli bir emsal olarak da yorumlanıyor. Tasarının özellikle sadece belirli bir grup üzerinde uygulanabilir olmasının uluslararası konvansiyonlarla çelişebileceği belirtiliyor.
Kısaca: İsrail parlamentosunda ilerleyen idam cezası tasarısı, başta Avrupa’nın önemli diplomatik aktörleri olmak üzere geniş bir çevre tarafından eleştiriliyor. Avrupa ülkeleri bu yaklaşımı demokratik ve insan hakları standartlarına aykırı bulduklarını belirterek tepki gösteriyor.
Kaynaklar:
