Oslo, 30 Aralık 2025
Korku, Algı Yönetimi ve Toplumsal Manipülasyon
Sefa M. Yürükel
Avrupa’da çelik ve silah tröstlerinin ekonomik ve siyasi gücü, toplumsal algıyı şekillendirme ve devlet politikalarını yönlendirme kapasitesiyle birleştiğinde ciddi bir hegemonik yapı oluşturmaktadır. Bu yapı, tarihsel olarak sanayi sermayesinin savaş ve güvenlik alanındaki çıkarlarını korumak için siyasal temsilciler aracılığıyla nüfuzunu pekiştirmiştir. Avrupa ülkelerinde, silah endüstrisi ve büyük sermaye grupları, hükümetler, parlamento komisyonları ve savunma bürokrasisi üzerinde etkili lobi faaliyetleri yürütmektedir. Bu durum, savaş ve güvenlik söyleminin yalnızca askeri gerekçelerle değil, ekonomik ve politik çıkarlarla da doğrudan bağlantılı olduğunu göstermektedir.
Kamuoyunda, özellikle “yaklaşan savaş” ve “dış tehdit” söylemleri, sürekli tekrar ve medya aracılığıyla meşrulaştırılmaktadır. Rusya’nın saldıracağı iddiası gibi tehdit senaryoları, doğrulanmamış veya abartılmış veriler üzerinden sunulmakta ve Avrupa halklarını alarm durumuna sokmaktadır. Bu süreç, klasik propaganda literatüründe tanımlanan “düşman imgesi yaratma” ve “tehdit abartısı” stratejileriyle paralellik göstermektedir (Jowett & O’Donnell, 2012). Halkın korku ile yönlendirilmesi, yalnızca silahlanmayı değil, aynı zamanda ekonomik fedakârlıkları ve sosyal haklardan ödün vermeyi de normalleştirmektedir.
Silahlanma ve artan savunma bütçeleri, doğrudan halkın yaşam standartlarını etkilemektedir. Vergi artışları, sosyal harcama kesintileri ve ekonomik baskılar, “ulusal güvenlik” söylemiyle meşrulaştırılmakta ve toplumsal rıza üretmektedir. Bu süreçte, bireylerin hem psikolojik hem de ekonomik olarak teslimiyet geliştirmesi sağlanmaktadır. Korku ve tehdit algısı, toplumları pasif kılarken, büyük sermaye gruplarının ve silah tröstlerinin çıkarlarını koruyan bir mekanizma hâline gelmektedir.
Modern Avrupa’da uygulanan korku yönetimi, yalnızca ekonomik ve politik alanlarla sınırlı kalmamaktadır. SMS’ler, broşürler, kitapçıklar ve üç günlük yiyecek, su, nakit para gibi acil durum hazırlıkları, halkın günlük yaşamına doğrudan müdahale eden bir strateji olarak işlev görmektedir. Bu önlemler, sivil savunma gibi görünse de psikolojik açıdan sürekli bir olağanüstü hâl duygusu yaratmakta ve bireylerin sorgulama refleksini zayıflatmaktadır.
Askeri-Endüstriyel Kompleks ve Siyasi Temsil
Avrupa’da silah ve çelik endüstrisi, siyasi temsilciler aracılığıyla hükümet politikalarını etkilemektedir. Parlamento komisyonları ve savunma bürokrasisi, silah üreticilerinin ve büyük sermaye gruplarının taleplerini uygulamaya koymak için stratejik kanallar hâline gelmiştir. Bu yapı, savaşın ve askeri harcamaların kaçınılmaz olduğu algısını toplumsal düzeyde pekiştirmektedir.
Askeri-endüstriyel kompleks, ekonomik ve politik çıkarları güvence altına almak için sürekli bir lobicilik ve algı yönetimi yürütmektedir. Güvenlik tehditlerinin abartılması, halkın pasif rıza geliştirmesi ve savaş hazırlıklarını kabullenmesi, bu yapının en temel hedeflerinden biridir. Bu süreç, devlet politikalarının ekonomik çıkarlarla örtüşmesini sağlamaktadır.
Siyasi temsilciler, genellikle halkın güvenlik kaygılarını kullanarak silahlanma ve bütçe artırımlarını meşrulaştırmaktadır. Bu yöntem, demokratik süreçlerin ve şeffaflığın sınırlı olduğu ülkelerde daha etkili olmaktadır. Temsilciler, güvenlik söylemini ekonomik ve politik çıkarlar lehine manipüle ederek, kamuoyunu kontrol altında tutmaktadır.
Toplumsal algıyı yönlendirmek için medya ve kültürel üretim araçları aktif biçimde kullanılmaktadır. Haberlerde tehdit senaryolarının sürekli vurgulanması, korku temelli iletişim ve propaganda teknikleri, halkın bireysel ve toplumsal davranışlarını şekillendirmektedir. Bu durum, demokratik denetimin zayıfladığı alanlarda daha da etkili olmaktadır.
Özetle, askerî-endüstriyel kompleks ile siyasi temsil arasındaki simbiyotik ilişki, Avrupa halklarını hem ekonomik hem de psikolojik açıdan manipüle eden bir güç odağı oluşturmakta ve toplumun kendi çıkarlarını sorgulamasını zorlaştırmaktadır.
Tehdit İnşası ve Korku Söylemi
Avrupa kamuoyuna sunulan “Rusya saldıracak” ve “yaklaşan savaş” söylemleri, doğrulanmamış tehditler üzerinden sürekli tekrar edilerek toplumsal bilinçte olağan bir korku ortamı yaratmaktadır. Bu strateji, klasik propaganda literatüründe tanımlanan düşman imgesi yaratma ve tehdit abartısı yöntemleriyle doğrudan ilişkilidir (Jowett & O’Donnell, 2012).
Korku söylemi, bireyleri savunmasız ve çaresiz hissettirecek şekilde organize edilmektedir. İnsanlar, güvenlik tehdidi karşısında kendi ekonomik ve sosyal çıkarlarını sorgulamak yerine, ulusal güvenlik gerekçesiyle fedakârlığı kabul etmeye zorlanmaktadır. Bu, psikolojik olarak teslimiyet ve pasif rıza üretir.
Tehdit algısı, ekonomik ve sosyal sonuçların normalleştirilmesine de hizmet etmektedir. Vergi artışları, sosyal harcamalardaki kesintiler ve ekonomik baskılar, “daha büyük bir felaketi önleme” gerekçesiyle halk tarafından kabul edilmektedir. Toplum, hem maddi hem psikolojik olarak manipüle edilmektedir.
Medya, bu tehdit algısını pekiştiren en etkili araçlardan biridir. Sürekli tekrar eden haberler, görsel içerikler ve devletin resmi açıklamaları, halkın olayları kendi başına sorgulama kapasitesini sınırlandırmaktadır. Böylece korku, toplumsal rıza üretiminde merkezi bir araç hâline gelmektedir.
Dolayısıyla, tehdit inşası yalnızca güvenlik algısını şekillendirmekle kalmaz; aynı zamanda liderlerin, silah endüstrisinin ve sermaye gruplarının çıkarlarını güvence altına alan ekonomik ve politik bir mekanizma olarak işlev görür.
Silahlanma ve Ekonomik Manipülasyon
Silahlanma çağrısı, toplumsal kaynakların yeniden dağıtılmasıyla doğrudan bağlantılıdır. Avrupa halkları, artan savunma bütçeleri ve yükselen vergiler nedeniyle ekonomik fedakârlıklara zorlanmaktadır. Sosyal harcamalardan kısılması ve temel hizmetlerin kısıtlanması, “ulusal güvenlik” söylemiyle meşrulaştırılmaktadır.
Ekonomik manipülasyon, yalnızca maddi fedakârlıkları kapsamaz; aynı zamanda halkın psikolojik algısını da etkilemektedir. İnsanlar, kendi ekonomik kayıplarını sorgulamak yerine, savaş tehdidi karşısında çaresiz olduklarını düşünerek rıza göstermektedir. Bu süreç, sermaye gruplarının çıkarlarını koruyan psikolojik bir teslimiyet mekanizması oluşturur.
Kamuoyu, ekonomik maliyetlerin ve sosyal fedakârlıkların dağılımını sorgulamakta sınırlıdır. Bu durum, toplumsal eşitsizlik ve yoksullaşmanın normalleşmesine yol açmaktadır. Silah ve çelik endüstrisinin çıkarları, ekonomik manipülasyon yoluyla korunmaktadır.
Ekonomik manipülasyonun etkinliği, medya ve propaganda teknikleri ile desteklenmektedir. Haberlerde savaş hazırlıklarının önemi vurgulanırken, ekonomik maliyetler ve sosyal kayıplar gölgede bırakılmaktadır. Toplum, hem bilinçli hem bilinçsiz biçimde bu manipülasyona maruz kalmaktadır.
Bu nedenle , silahlanma ve ekonomik manipülasyon, Avrupa halklarını hem maddi hem de psikolojik açıdan kontrol altına alan bir strateji olarak işlev görmektedir.
Korku Yönetimi ve Psikolojik Hazırlık
Halklara gönderilen SMS’ler, dağıtılan kitapçıklar ve üç günlük yiyecek-su-nakit para hazırlık çağrıları, sivil savunma gibi görünse de psikolojik açıdan manipülasyon içermektedir. Bu önlemler, sürekli bir olağanüstü hâl duygusu yaratarak bireylerin sorgulama yetilerini zayıflatmaktadır.
Korku yönetimi, toplumları teslimiyet ve edilgenlik geliştirmeye yönlendirmektedir. İnsanlar, kendi çıkarlarını sorgulamak yerine, “hayatta kalma” ve “güvenlik” ekseninde davranmaya zorlanmaktadır. Bu durum, büyük sermaye gruplarının ve silah endüstrisinin çıkarlarını koruyan bir mekanizma oluşturur.
Sosyal psikoloji literatürü, sürekli korku ve tehdit algısının bireylerde pasif rıza ve toplumsal itaat ürettiğini göstermektedir (Furedi, 2005). Bu bağlamda, acil durum mesajları ve hazırlık çağrıları yalnızca fiziki hazırlık değil, psikolojik kontrol mekanizmasıdır.
Korku yönetimi, demokratik denetim süreçlerini de zayıflatmaktadır. Toplum, sürekli tehdit altında hissettiğinde karar alma süreçlerini sorgulamak yerine, güvenlik ve lider otoritesine bağımlı hâle gelmektedir.
Bu bağlamda, psikolojik hazırlık stratejileri, halkların hem fiziksel hem de zihinsel olarak manipüle edilmesini sağlayan merkezi bir araç olarak öne çıkmaktadır.
Toplumsal Rıza ve Teslimiyet
Sürekli tehdit algısı altında tutulan toplumlar, ekonomik ve sosyal kayıpları normalleştirmekte ve demokratik süreçleri sorgulamamaktadır. Bu durum, psikolojik teslimiyet ve toplumsal rıza üretmektedir. Halklar, kendi refahlarının azalmasını sorgulamak yerine, güvenlik ve hayatta kalma gerekçesiyle pasifleşmektedir.
Toplumsal rıza, silah endüstrisi ve sermaye gruplarının çıkarlarını koruyan bir araç hâline gelmektedir. Bireyler, ekonomik kayıpları ve sosyal eşitsizliği fark etse bile, tehdit algısı nedeniyle itiraz etmemektedir.
Kitleler üzerindeki bu manipülasyon, demokratik hakların ve toplumsal özgürlüklerin erozyona uğramasına yol açmaktadır. Halk, ekonomik ve psikolojik baskılar karşısında teslimiyet geliştirmekte, toplumsal hareketlilik ve protesto kapasitesi sınırlanmaktadır.
Bu süreç, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda psikolojik ve kültürel bir kontrol mekanizmasıdır. Toplumun pasifleşmesi, büyük sermaye gruplarının çıkarlarını güvence altına almakta ve devlet politikalarının sorgulanmasını engellemektedir.
Bu yüzden , toplumsal rıza ve teslimiyet, korku, ekonomik manipülasyon ve propaganda tekniklerinin birleşik etkisiyle oluşan karmaşık bir mekanizma olarak ortaya çıkmaktadır.
Karşı-Stratejiler Ne Olmalı
1. Eleştirel Medya Okuryazarlığı
Halkların korku ve tehdit söylemlerini sorgulayabilecek medya okuryazarlığı geliştirmesi şarttır. Çoklu, bağımsız ve güvenilir kaynaklardan bilgi edinme alışkanlığı, manipülasyonları fark etmenin ilk adımıdır.
2. Ekonomik ve Politik Analiz
Savunma harcamalarının, kimlere kazanç sağladığı ve sosyal alanlardan hangi kaynakların aktarıldığını analiz etmek, kamuoyunun rasyonel karar vermesini sağlar.
3. Demokratik Denetim ve Şeffaflık
Savunma bütçeleri ve silah alımları, parlamenter ve toplumsal denetime açık olmalıdır. Gizlilik gerekçesiyle hesap vermezlik normalleştirilmemelidir.
4. Barışçı Diplomasi ve Alternatif Politikalar
Savaşın kaçınılmaz olduğu söylemine karşı, diplomasi, müzakere ve uluslararası hukuk temelli çözümler kamusal alanda güçlendirilmelidir.
5. Dayanışma ve Toplumsal Bilinç
Halklar, korku üzerinden değil, dayanışma ve ortak çıkarlar üzerinden örgütlenmelidir. Sosyal hakların ve demokratik kazanımların savunusu, güvenliğin ayrılmaz bir parçası olarak görülmelidir.
Sonuç
Avrupa’da silah ve çelik tröstlerinin hegemonik etkisi, toplumsal korku, ekonomik manipülasyon ve psikolojik kontrol araçlarıyla pekiştirilmektedir. Halklar, savaş tehdidi ve güvenlik söylemi aracılığıyla hem ekonomik hem psikolojik olarak manipüle edilmektedir.
Sürekli tehdit algısı, bireyleri pasif ve edilgen hâle getirirken, demokratik denetim süreçlerini de zayıflatmaktadır. Ekonomik fedakârlıklar, sosyal hak kayıpları ve vergiler, güvenlik söylemiyle meşrulaştırılmakta; toplumun rıza üretmesi sağlanmaktadır.
Bu manipülasyonlara karşı etkili bir yanıt, eleştirel medya okuryazarlığı, demokratik denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, ekonomik çıkar ilişkilerinin görünür kılınması ve barışçı diplomasi stratejilerinin savunulmasıdır. Toplumlar, korku ve tehdit üzerinden değil, dayanışma ve bilinçli farkındalık üzerinden örgütlendiğinde, hem ekonomik hem psikolojik manipülasyona karşı direnç geliştirebilir.
Kaynakça
• Chomsky, N. (2016). Who Rules the World? Penguin Books.
• Furedi, F. (2005). Politics of Fear: Beyond Left and Right. Continuum.
• Herman, E. S., & Chomsky, N. (2002). Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media. Pantheon Books.
• Jowett, G. S., & O’Donnell, V. (2012). Propaganda & Persuasion. Sage Publications.
• Kellner, D. (2003). Media Spectacle: Cultural Politics in Contemporary America. Routledge.
• McChesney, R. W. (2015). Rich Media, Poor Democracy: Communication Politics in Dubious Times. The New Press.
• Mills, C. W. (1956). The Power Elite. Oxford University Press.
• Stanley, J. (2013). How Propaganda Works: Social and Political Effects. Oxford University Press.
