Kopenhag 18 Eylül 2026 GazeteDk.online
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD Merkez Bankası’nın faiz kararını ekonomi formülü üzerinden yorumladı. Hürmüz Boğazı’nı da işin içine kattığı paylaşım, sosyal medyada dikkat çekti.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz kararının ardından sosyal medya hesabından alışılmışın dışında bir paylaşım yaptı.
Kalibaf, ekonomide merkez bankalarının faiz kararlarını değerlendirmek için kullanılan Taylor Kuralı olarak bilinen matematiksel formülü değiştirdi. Formüle bu kez Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb bölgesindeki riskleri de ekledi ve buna esprili biçimde “Boğazlar Taylor Kuralı” adını verdi.
Peki bunun anlamı ne?
Aslında Kalibaf’ın anlatmak istediği oldukça basit.
Faiz artırmak, petrol üretmek veya kapalı bir deniz yolunu açmak anlamına gelmez.
Merkez bankaları faiz oranlarını değiştirerek ekonomide para kullanmanın maliyetini etkileyebilir. Ancak petrolün taşınmasıyla ilgili fiziksel bir sorun varsa, faiz oranını 25 baz puan, yani yüzde 0,25 değiştirmek o sorunu doğrudan çözmez.
Kalibaf da tam olarak bu noktaya gönderme yapıyor.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan ve dünya enerji ticareti açısından büyük önem taşıyan dar bir deniz geçişidir.
Basra Körfezi’ndeki önemli petrol üreticilerinden çıkan petrolün önemli bir bölümü bu güzergâhtan dünya pazarlarına ulaştırılır.
Bu nedenle bölgede yaşanabilecek bir gerilim veya ulaşım sorunu, yalnızca bölge ülkelerini değil, dünyanın başka yerlerindeki petrol fiyatlarını ve dolayısıyla enerji maliyetlerini de etkileyebilir.
Kalibaf’ın mesajı ne?
Kalibaf’ın paylaşımındaki espri, ekonomik kararlarla jeopolitik gerçekler arasındaki farkı vurguluyor.
Bir merkez bankası faiz oranını değiştirebilir. Fakat bir petrol tankerinin geçmesini engelleyen fiziksel bir darboğazı faiz kararıyla ortadan kaldıramaz.
Kalibaf’ın “tek bir varil bile üretemez” şeklindeki göndermesi de bunun üzerine kurulu.
Paylaşım aynı zamanda İran ile ABD arasındaki siyasi gerilimin ekonomik boyutuna dikkat çekiyor. İran açısından Hürmüz Boğazı, yalnızca bir deniz geçiş noktası değil, ülkenin bulunduğu bölgedeki enerji ticaretinin en önemli stratejik noktalarından biri.
Taylor Kuralı nedir?
İsmi karmaşık görünse de temel fikir basit.
Taylor Kuralı, merkez bankalarının faiz oranlarını belirlerken enflasyonun ve ekonominin durumunun nasıl dikkate alınabileceğini gösteren ekonomik bir hesaplama yöntemidir.
Kalibaf ise bu ekonomik formülü alıp içine Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb’deki jeopolit
ik riskleri ekleyerek siyasi bir mesaj ve mizah unsuru oluşturuyor.
Yani paylaşım, yeni bir ekonomi teorisinin açıklanmasından çok, Fed’in faiz kararını Hürmüz Boğazı üzerinden eleştiren matematikli bir siyasi gönderme niteliğinde.
Kaynak: Muhammed Bakır Kalibaf’ın sosyal medya paylaşımı; Al Jazeera, India Today
