Kopenhag 3 Aralık 2025
Çin Gezi Günlüğü
Yi Nehri’nin kıyısında, kireçtaşı kayalıkların içine oyulmuş binlerce sessiz yüz…Çin’in Henan eyaletindeki Luoyang şehrinde yer alanan Longmen Buda Mağaraları’nı ilk kez gördüğümde, taşın da bir kalbi olabileceğini düşündüm. Bu mağaralar, yalnızca oymacılık değil, aynı zamanda bir imparatorluğun inancını, gücünü ve sanatını taşa işlemiş bir hikâyedir.
MS 493 yılında, Kuzey Wei Hanedanlığı döneminde Çin imparatoru başkentini Luoyang’a taşıdı. O tarihten 900’lü yıllara kadar, bu yeni başkentin güneyinde, Yi Nehri kıyısındaki kayalıklar boyunca 2300’den fazla niş ve mağara, 100.000’in üzerinde Buda heykeli oyuldu. Bazıları sadece birkaç santimetre, bazılarıysa devasa… En büyüğü 17 metre yüksekliğinde ve bu dev Buda’nın yalnızca kulak memeleri iki metre uzunluğunda!
2000 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine alınan Longmen, taş oymacılığının doruğu olarak kabul ediliyor. Mağaralar, hem Northern Wei hem de Tang dönemlerinden izler taşıyor. Her bir oyma, dönemin estetik anlayışını, dini yorumunu ve gücün sembolünü yansıtıyor.
Buraya adını veren “Longmen”, yani Ejderha Kapısı, iki dağ yamacının arasındaki geçidi anlatıyor. Efsaneye göre, bu vadiden atlayabilen her sazan balığı ejderhaya dönüşürmüş. Belki de bu yüzden, Longmen yalnızca taş heykellerin değil, aynı zamanda dönüşümün simgesi olarak görülüyor.
Ziyaretim sırasında kalabalığın büyük kısmını Çinli turistler oluşturuyordu. 1,4 milyar nüfuslu bir ülkenin son otuz yılda yaşadığı refah artışı, insanların geçmişlerine daha büyük bir merakla yönelmesine neden olmuş. Tapınak merdivenlerinde, fotoğraf makineleriyle etrafı dikkatle inceleyen gençler, dua eden yaşlı çiftler… Hepsi, hem tarihine hem de kendi kimliğine bir adım daha yaklaşmak ister gibiydi.
Bazen insan kalabalığın ortasında bile sessizliği bulabilir. Longmen’deki taş Buda’ların yüzleri, bin beş yüz yıl öncesinden bugüne uzanan bir dinginliği taşıyor. Her biri, zamanın aşındıramadığı bir sabırla insanlığa aynı şeyi fısıldıyor: Her şey geçici, ama anlam kalır.
Kaynak: Tülay Çetinkaya Saraçoğlu – Gezi Notları dk, TV2.dk UNESCO.org, Britannica.com
